اعتماد مصرف‌کننده ۷٫۷٪ سقوط کرد، کارخانه‌ها پرکارتر شدند — بولتن اکتبر ۲۰۲۶

‏İTOSAM — بولتن هفتگی اقتصاد | ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶

ترجمه و تحلیل بولتن اقتصادی اتاق بازرگانی استانبول

مرکز مطالعات راهبردی اتاق بازرگانی استانبول — دوره ۱۹ تا ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶

محورها: گزارش تجارت و توسعه UNCTAD، آمار گرایش اقتصادی و شاخص اعتماد بخش واقعی، شاخص اعتماد مصرف‌کننده، آمار و اعتماد خدمات مالی، نرخ بهره‌برداری از ظرفیت، شاخص قیمت تولیدکننده صادراتی، گردشگری داخلی خانوار، و آمار مهاجرت مغزهای آموزش عالی

تصویر ماه گذشته معکوس شد. در بولتن ۲۵ سپتامبر نوشته شد که «انتظارات در همه بخش‌ها در حال بهبود است، با یک استثنای ماندگار — ساخت‌وساز». این ماه برعکس است: هر سه شاخص اعتماد هم‌زمان افت کردند و سقوط اعتماد مصرف‌کننده (−۷٫۷٪ در یک ماه) بزرگ‌ترین افت ماهانه کل این مجموعه است. در مقابل، نرخ بهره‌برداری از ظرفیت و انتظارات سرمایه‌گذاری بنگاه‌ها بالا رفت. یعنی سمت عرضه در حال بهبود و سمت تقاضای خانوار در حال فروپاشی است.

‏۱. UNCTAD: گزارش تجارت و توسعه — اکتبر ۲۰۲۶

«انتظار می‌رود رشد جهانی در ۲۰۲۶ به ۲٫۶٪ کاهش یابد»

بر پایه ارزیابی UNCTAD، انتظار می‌رود رشد اقتصادی جهانی از سطح ۲٫۹٪ در ۲۰۲۵ به ۲٫۶٪ در ۲۰۲۶ کاهش یابد و در ۲۰۲۷ با ۲٫۷٪ بهبودی محدود نشان دهد. فشارهای تورمی، سیاست‌های پولی انقباضی و هزینه‌های رو به افزایش استقراض، مصرف و سرمایه‌گذاری را محدود می‌کنند و شوک‌های عرضه با منشأ انرژی نیز ریسک‌های چشم‌انداز اقتصاد جهانی را افزایش می‌دهند.

در میان اقتصادهای در حال توسعه، عملکرد رشد متفاوت است؛ هند با نرخ رشد ۷٫۳٪ در ۲۰۲۶ در صدر اقتصادهای بزرگی قرار دارد که پیشران گسترش جهانی‌اند. در مقابل، اقتصادهای با وابستگی وارداتی بالا به دلیل افزایش هزینه‌های تأمین مالی و تنگ شدن امکانات مالی، چشم‌انداز شکننده‌تری نشان می‌دهند.

دو برآورد، دو عدد متفاوت — و هر دو درست: هفته پیش IMF رشد جهانی ۲۰۲۶ را ۳٫۱٪ اعلام کرد؛ این هفته UNCTAD می‌گوید ۲٫۶٪. تفاوت ۰٫۵ واحدی عمدتاً از روش وزن‌دهی می‌آید: IMF کشورها را بر پایه برابری قدرت خرید وزن می‌دهد (که وزن اقتصادهای نوظهور پرشتاب را بالا می‌برد) و UNCTAD بر پایه نرخ ارز بازار. در استناد به این ارقام، همیشه منبع را ذکر کنید.

«تجارت جهانی مقاومت خود را حفظ می‌کند، هوش مصنوعی به رشد جهت می‌دهد»

تجارت جهانی عملکردی مقاوم‌تر از انتظار نشان می‌دهد، هرچند رشد آن بسیار محدود است. تجارت جهانی که در ۲۰۲۵ به‌صورت واقعی ۴٫۴٪ رشد کرد، انتظار می‌رود در ۲۰۲۶ حدود ۴٫۰٪ گسترش یابد — نرخی که بسیار بالاتر از سطوح پیش‌بینی‌شده در زمان آغاز درگیری‌های خاورمیانه است. تقاضای قوی برای محصولات مرتبط با هوش مصنوعی، به‌ویژه تجهیزات پیشرفته فناوری اطلاعات مورد استفاده در مراکز داده جدید، نقش تعیین‌کننده دارد.

بر پایه تحلیل UNCTAD درباره سامانه‌های سرور پیشرفته مراکز داده هوش مصنوعی، ۸۲٪ ارزش افزوده ایجادشده در چهار گروه تأمین‌کننده متمرکز است: طراحی تراشه، تولید تراشه، حافظه و ذخیره‌سازی، و مونتاژ و آزمون. از سوی دیگر، کاهش حدود ۷٫۰ درصدی کمک‌های رسمی توسعه در ۲۰۲۶ و افزایش نوسان در جریان‌های پرتفوی سرمایه‌گذاران خارجی، شرایط تأمین مالی کشورهای در حال توسعه را دشوار می‌کند. با ملایم شدن تقاضا برای محصولات هوش مصنوعی، انتظار می‌رود در ۲۰۲۷ رشد تجارت خدمات از رشد تجارت کالا پیشی بگیرد.

نکته‌ای که مستقیماً به ترکیه مربوط است: UNCTAD اقتصادهای «با وابستگی وارداتی بالا» را شکننده‌ترین گروه می‌داند. ترکیه با واردات ۳۵۳٫۶ میلیارد دلاری در برابر صادرات ۲۷۵٫۲ میلیارد دلاری (بولتن ۱۶ اکتبر) دقیقاً در همین دسته است — به‌ویژه با توجه به اینکه کل کسری حساب جاری‌اش از انرژی و طلا می‌آید.

نکته دوم: کاهش ۷ درصدی کمک‌های توسعه و نوسان جریان‌های پرتفوی، همان بستر بیرونی است که در بولتن ۱۴ اوت با بازده ۴٫۷ درصدی اوراق آمریکا شناسایی شد — تأمین مالی خارجی گران‌تر و بی‌ثبات‌تر می‌شود.

۲. آمار گرایش اقتصادی و شاخص اعتماد بخش واقعی — مهر ۲۰۲۶

شاخص اعتماد بخش واقعی تعدیل‌شده از اثرات فصلی در مهر نسبت به ماه پیش ۱٫۴ واحد کاهش یافت و به ۱۰۱٫۱ رسید. شاخص تعدیل‌نشده نیز با ۲٫۲ واحد افت ۹۹٫۸ شد — یعنی زیر آستانه ۱۰۰.

بر پایه نتایج نظرسنجی، وزن کسانی که سفارش‌های کل فعلی را زیر نرمال فصلی ارزیابی می‌کنند افزایش یافت. در موجودی کالای ساخته‌شده نیز کسانی که آن را زیر نرمال اعلام کرده‌اند برجسته شدند. در سه ماه آینده، انتظارات افزایش تولید و سفارش‌های بازار داخلی تضعیف شد، در حالی که انتظارات افزایش سفارش‌های صادراتی و اشتغال تقویت شد. انتظارات افزایش مخارج سرمایه‌گذاری در سرمایه ثابت برای دوازده ماه آینده نیز بالا رفت.

ارزیابی‌های مربوط به افزایش هزینه واحد در سه ماه گذشته بدون تغییر ماند، در حالی که انتظارات افزایش هزینه سه ماه آینده اندکی تقویت شد. در همین دوره، انتظارات افزایش قیمت فروش تضعیف شد. انتظار ÜFE سالانه در پایان دوازده ماه آینده ۰٫۶ واحد کاهش یافت و به ۳۰٫۴٪ رسید. وزن کسانی که روند کلی بخش را نسبت به ماه پیش منفی‌تر ارزیابی می‌کنند افزایش یافت.

بدترین ترکیب ممکن برای حاشیه سود: انتظار افزایش هزینه تقویت شده و انتظار افزایش قیمت فروش تضعیف شده — یعنی بنگاه‌ها می‌دانند هزینه بالا می‌رود اما باور ندارند بتوانند آن را به مشتری منتقل کنند. این دقیقاً همان مکانیسمی است که حاشیه سود خالص بنگاه‌های ترکیه را از ۳٫۷۵٪ به ۲٫۰۸٪ رساند (بولتن ۱۸ سپتامبر).

اما یک نکته مثبت مهم: انتظار سرمایه‌گذاری در سرمایه ثابت برای دوازده ماه آینده بالا رفت — در حالی که در بولتن ۲۵ سپتامبر همین قلم یکی از عوامل کاهنده شاخص بود. با توجه به اینکه ساخت‌وساز خروجی مستقیم سرمایه‌گذاری ثابت است، این نخستین سیگنال رو به جلو برای جریان پروژه‌های سال آینده است.

سیگنال سوم: انتظار تورم تولیدکننده دوازده‌ماهه به ۳۰٫۴٪ کاهش یافت. بنگاه‌ها انتظار کند شدن تورم هزینه را دارند — عددی که در تعدیل قراردادهای بلندمدت قابل استناد است.

۳. شاخص اعتماد مصرف‌کننده — مهر ۲۰۲۶

شاخص اعتماد مصرف‌کننده در مهر ۲۰۲۶ در مقیاس ماهانه ۷٫۷٪ کاهش یافت و ۸۴٫۸ ثبت شد. وضعیت مالی فعلی خانوار نسبت به ماه پیش ۹٫۳٪ کاهش یافت و در سطح ۶۸٫۳ قرار گرفت. انتظار وضعیت کلی اقتصاد در دوازده ماه آینده نیز در مقیاس ماهانه ۹٫۰٪ کاهش یافت و ۸۱٫۷ ثبت شد.

در میان زیرشاخص‌ها، بیشترین تغییر در شاخص احتمال خرید خودرو در دوازده ماه آینده دیده شد؛ این شاخص نسبت به ماه پیش ۱۷٫۶٪ سقوط کرد و به ۲۴٫۷ رسید.

بزرگ‌ترین افت ماهانه کل این مجموعه. مسیر اعتماد مصرف‌کننده: ۸۹٫۸ (تیر) ← ۹۰٫۸ (مرداد) ← ۹۱٫۹ (شهریور) ← ۸۴٫۸ (مهر). سه ماه بهبود تدریجی در یک ماه پاک شد و شاخص به زیر میانگین دوساله (۸۴٫۹) رفت.

مهم‌تر از خود افت، یکدستی آن است: ماه پیش تنها یک زیرشاخص منفی بود؛ این ماه هر پنج زیرشاخص منفی‌اند. و شدیدترین افت در «انتظار وضع کلی اقتصاد» (−۹٫۰٪) و «وضع مالی فعلی» (−۹٫۳٪) است — یعنی هم ارزیابی امروز و هم چشم‌انداز آینده هم‌زمان بدتر شده.

سقوط ۱۷٫۶ درصدی شاخص خرید خودرو، مهم‌ترین هشدار برای بازار ملک است. خودرو و مسکن هر دو خریدهای بزرگ و تأمین‌مالی‌محور هستند و شاخص خودرو معمولاً زودتر از مسکن واکنش نشان می‌دهد، چون چرخه تصمیم کوتاه‌تری دارد.

در بولتن ۲۵ سپتامبر نوشته شد که خانوار ترک «فقیرتر اما مصمم‌تر به خرید» است و این رفتار پیش‌دستی در برابر تورم را به بازار مسکن می‌آورد. این ماه همان انگیزه هم ضعیف شد: قصد خرید کالای بادوام از ۱۰۸٫۸ به ۱۰۲٫۷ افت کرد و به آستانه ۱۰۰ نزدیک شد.

دلالت عملی: اگر این افت یک ماه دیگر ادامه یابد، با تأخیر دو تا چهار ماهه در آمار فروش مسکن دیده خواهد شد — یعنی حوالی دی و بهمن. بازگشت سه‌ماهه فروش مسکن که در بولتن ۱۶ اکتبر دیدیم (−۱۷٪ ← −۱۴٫۷٪ ← −۹٫۳٪) ممکن است در خطر باشد. برای پروژه‌هایی که امسال فروش دارند، تسریع در بستن معاملات در حال مذاکره منطقی‌تر از انتظار برای قیمت بهتر است.

۴. آمار و شاخص اعتماد خدمات مالی — مهر ۲۰۲۶

بانک مرکزی ترکیه شاخص اعتماد خدمات مالی مربوط به مهر را اعلام کرد. بر این پایه، این شاخص نسبت به ماه پیش ۳٫۲ واحد کاهش یافت و به ۱۵۵٫۲ رسید. در بررسی زیرشاخه‌ها، وضعیت کسب‌وکار در سه ماه گذشته و تقاضا برای خدمات شاخص را رو به پایین تحت تأثیر قرار دادند، در حالی که انتظار تقاضای خدمات در سه ماه آینده سهمی مثبت داشت.

برای نخستین بار در این مجموعه، هر سه شاخص اعتماد هم‌زمان منفی شدند. مسیر شاخص خدمات مالی: ۱۵۰٫۴ (مرداد) ← ۱۵۸٫۴ (شهریور) ← ۱۵۵٫۲ (مهر) — یعنی نیمی از جهش ماه گذشته پس داده شد.

اما الگوی زیرشاخه‌ها همان «گذشته بد، آینده بهتر» است که در مرداد هم دیدیم. بخش مالی معمولاً زودتر از بخش واقعی می‌چرخد؛ این نوسان دوماهه نشان می‌دهد چرخش هنوز تثبیت نشده است.

۵. نرخ بهره‌برداری از ظرفیت — مهر ۲۰۲۶

بر پایه داده‌های بانک مرکزی، نرخ بهره‌برداری از ظرفیت تعدیل‌شده از اثرات فصلی (KKO-MA) در صنایع تبدیلی در مهر ۲۰۲۶ نسبت به ماه پیش ۰٫۲ واحد افزایش یافت و به ۷۴٫۳٪ رسید. در مقایسه سالانه، این نرخ ۰٫۳ واحد بالاتر از سطح ۷۴٫۰ درصدی مهر ۲۰۲۵ است.

به تفکیک گروه کالا و در مقیاس ماهانه، نرخ بهره‌برداری در کالاهای مصرفی ۰٫۹ واحد به ۷۲٫۳٪، در کالاهای مصرفی بادوام ۲٫۱ واحد به ۶۸٫۵٪ و در کالاهای مصرفی بی‌دوام ۰٫۶ واحد به ۷۳٫۱٪ افزایش یافت. در کالاهای واسطه‌ای نرخ ۰٫۱ واحد کاهش یافت و ۷۴٫۴٪ شد و در کالاهای سرمایه‌ای ۰٫۳ واحد افزایش یافت و به ۷۳٫۴٪ رسید.

در مقیاس سالانه، در پنج شاخص از هفت شاخص جدول افزایش دیده شد. بیشترین افزایش با ۱٫۶ واحد در کالاهای سرمایه‌ای و بزرگ‌ترین کاهش با ۰٫۸ واحد در کالاهای مصرفی بادوام ثبت شد.

تنها بخش مثبت این بولتن. ماه گذشته کالای مصرفی بادوام با ۶۶٫۴٪ کف جدول بود و ۳٫۹ واحد سالانه سقوط کرده بود؛ این ماه ۲٫۱ واحد بازگشته و به ۶۸٫۵٪ رسیده. کالای سرمایه‌ای هم با ۱٫۶ واحد رشد سالانه بیشترین افزایش جدول را دارد و به ۷۳٫۴٪ رسیده.

یعنی کارخانه‌ها پرکارتر شده‌اند — در همان ماهی که اعتماد مصرف‌کننده ۷٫۷٪ سقوط کرد. این واگرایی معمولاً یعنی تولید در حال پر کردن انبار یا پاسخ به سفارش‌های صادراتی است، نه پاسخ به تقاضای داخلی. تقویت انتظار سفارش‌های صادراتی در نظرسنجی بخش واقعی همین خوانش را تأیید می‌کند.

‏۶. شاخص قیمت تولیدکننده صادراتی (YD-ÜFE) — شهریور ۲۰۲۶

شاخص قیمت تولیدکننده صادراتی در شهریور نسبت به ماه پیش ۲٫۸۲٪ افزایش یافت و افزایش سالانه ۳۳٫۶۴٪ بود.

در بررسی تغییرات ماهانه بخش صنعت، بیشترین افزایش با ۱۵٫۴۵٪ در انرژی دیده شد و پس از آن معدن و استخراج با ۳٫۱۵٪ قرار گرفت. در افزایش سالانه نیز رشد انرژی ۱۳۰٫۳۱٪ بود.

انرژی از دو برابر گذشت و به دو و نیم برابر نزدیک شد. رشد سالانه قیمت صادراتی انرژی: ۱۰۶٫۲۴٪ (مرداد) ← ۱۳۰٫۳۱٪ (شهریور)، و تنها در یک ماه ۱۵٫۴۵٪. این ششمین بولتن پیاپی است که انرژی صدرنشین رشد قیمت است و شتاب آن در حال افزایش است، نه کاهش.

در مقابل، کالای سرمایه‌ای تنها ۲۰٫۶۶٪ سالانه رشد کرده — حدود ۱۱ واحد زیر تورم مصرف‌کننده و تقریباً بدون تغییر نسبت به ماه پیش (۲۰٫۵۹٪). کالای مصرفی بادوام هم در یک ماه تنها ۰٫۳۵٪ گران شد.

دلالت عملی: شکاف میان انرژی و تجهیزات در حال باز شدن است. برای هر پروژه‌ای، هزینه انرژی باید جداگانه و با بند تعدیل مستقل بسته شود، در حالی که خرید تجهیزات و ماشین‌آلات همچنان در پنجره مناسبی قرار دارد — موضوعی که با ظرفیت خالی ۳۷ درصدی بخش ماشین‌آلات در بولتن ۲۵ سپتامبر هم‌جهت است.

۷. گردشگری داخلی خانوار — فصل دوم ۲۰۲۶

در فصل دوم (آوریل، مه و ژوئن)، ۱۳ میلیون و ۵۴۹ هزار نفر از ساکنان داخل کشور به سفر رفتند. تعداد کل سفرهای داخلی آنان با ثبت یک شب اقامت یا بیشتر، نسبت به فصل مشابه سال پیش ۳٫۶٪ کاهش یافت و ۱۶ میلیون و ۴۶۷ هزار سفر ثبت شد. مسافران در این فصل ۸۵ میلیون و ۸۹۰ هزار شب اقامت کردند و میانگین تعداد شب اقامت ۵٫۲ بود.

مخارج سفر گردشگران داخلی در فصل دوم نسبت به فصل مشابه سال پیش ۳۲٫۶٪ افزایش یافت و به ۱۵۴٫۹ میلیارد لیر رسید. ۸۶٫۹٪ این مخارج را با ۱۳۴٫۶ میلیارد لیر مخارج شخصی و ۱۳٫۱٪ را با ۲۰٫۳ میلیارد لیر مخارج تور تشکیل داد. میانگین مخارج به ازای هر سفر ۹ هزار و ۴۱۳ لیر بود. در توزیع انواع مخارج، بیشترین سهم با ۳۱٫۶٪ به خوردن و آشامیدن رسید و پس از آن حمل‌ونقل با ۲۵٫۰٪ و اقامت با ۱۴٫۵٪ قرار گرفتند.

کمتر سفر، بیشتر خرج: تعداد سفرها ۳٫۶٪ کم شده اما مخارج ۳۲٫۶٪ اسمی بالا رفته — یعنی حدود ۱٪ رشد واقعی با تورم ۳۱٫۵٪. میانگین مخارج هر سفر از ۶٬۸۴۸ لیر (فصل دوم ۲۰۲۵) به ۹٬۴۱۳ لیر رسیده، یعنی ‎+۳۷٫۵٪ — بالاتر از تورم.

برای فکر کردن به اقامت کوتاه‌مدت: سهم اقامت از مخارج سفر تنها ۱۴٫۵٪ است، در حالی که خوردن و آشامیدن ۳۱٫۶٪ و حمل‌ونقل ۲۵٫۰٪ می‌گیرند. یعنی گردشگر داخلی ترک هزینه اقامت را فشرده نگه می‌دارد و پول را جای دیگری خرج می‌کند. مدل اقامت ارزان با اقامت میانگین ۵٫۲ شب، منطقی‌تر از مدل لوکس است — و رشد ۱۷٫۶ درصدی مخارج تور (بسیار کمتر از ۳۵٫۲٪ مخارج شخصی) نشان می‌دهد سفر مستقل بر سفر بسته‌ای غلبه دارد.

۸. آمار مهاجرت مغزهای آموزش عالی — ۲۰۲۵

بر پایه آمار مهاجرت مغزهای آموزش عالی ۲۰۲۵ مؤسسه آمار ترکیه، نرخ مهاجرت مغزهای فارغ‌التحصیلان نسبت به سال پیش ۰٫۲ واحد افزایش یافت و به ۲٫۲٪ رسید. این نرخ در مردان ۲٫۷٪ و در زنان ۱٫۸٪ بود. بالاترین نرخ با ۴٪ در استانبول و پایین‌ترین با ۰٫۲٪ در سییرت ثبت شد.

نرخ مهاجرت مغزها در فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های دولتی از ۱٫۷٪ در ۲۰۲۴ به ۱٫۹٪ در ۲۰۲۵ و در فارغ‌التحصیلان دانشگاه‌های وقفی (خصوصی) از ۴٫۳٪ به ۴٫۴٪ افزایش یافت.

در حوزه‌های تحصیلی، فناوری اطلاعات و ارتباطات با ۷٪ در رتبه نخست قرار گرفت و پس از آن مهندسی، تولید و ساخت‌وساز با ۴٫۸٪ آمد. در برنامه‌های کارشناسی، زیست‌شناسی مولکولی و ژنتیک با ۱۳٫۱٪، مهندسی صنایع با ۱۳٪ و مهندسی ریاضی با ۱۱٪ برجسته شدند.

۲۲٪ فارغ‌التحصیلان کارشناسی مهاجر در آلمان، ۱۶٫۹٪ در آمریکا، ۱۰٫۵٪ در انگلستان، ۸٫۳٪ در هلند و ۵٫۲٪ در کانادا ساکن شدند.

در بررسی رشته‌های برجسته در پنج کشور نخست مقصد، فارغ‌التحصیلان مهندسی کامپیوتر ۷٫۷٪ مهاجران به آلمان، ۷٪ مهاجران به انگلستان و ۱۳٫۵٪ مهاجران به هلند را تشکیل دادند و در صدر قرار گرفتند. در میان مهاجران به آمریکا، فارغ‌التحصیلان مهندسی برق و الکترونیک با ۵٫۷٪ و در میان مهاجران به کانادا، فارغ‌التحصیلان مدیریت کسب‌وکار با ۶٪ در رتبه نخست بودند.

دو خوانش از این داده، هر دو برای پرگاس مهم:

۱. به‌عنوان کارفرما — استخدام مهندس سخت‌تر می‌شود. نرخ مهاجرت فارغ‌التحصیلان «مهندسی، تولید و ساخت‌وساز» ۴٫۸٪ است، بیش از دو برابر میانگین کل (۲٫۲٪). و استانبول با ۴٪ بالاترین نرخ کشور را دارد — یعنی بازار کاری که شما در آن استخدام می‌کنید، بیشترین ریزش را تجربه می‌کند. این را کنار یافته CEPR در بولتن ۲۵ سپتامبر بگذارید (ترفیع داخلی در بنگاه‌های بهره‌ور ۱۷٪ محتمل‌تر): نگه‌داشتن و ارتقای نیروی موجود، از جایگزینی آن ارزان‌تر و مطمئن‌تر است.

۲. به‌عنوان ارائه‌دهنده خدمات مهاجرت — این نقشه تقاضاست. مقاصد روشن‌اند: آلمان ۲۲٪، آمریکا ۱۶٫۹٪، انگلستان ۱۰٫۵٪، هلند ۸٫۳٪، کانادا ۵٫۲٪. و پروفایل متقاضی هم روشن است: فارغ‌التحصیل دانشگاه وقفی (نرخ ۴٫۴٪، بیش از دو برابر دولتی)، رشته‌های فناوری و مهندسی، و ساکن استانبول. اگر خط خدمات مهاجرت را گسترش می‌دهید، این سه مشخصه بخش‌بندی بازار را به شما می‌دهند.

۹. جمع‌بندی تحلیلی

الف) اعتماد در هر سه جبهه شکست

مصرف‌کننده −۷٫۷٪ (بزرگ‌ترین افت این مجموعه)، بخش واقعی −۱٫۴ واحد، خدمات مالی −۳٫۲ واحد. شاخص تعدیل‌نشده بخش واقعی با ۹۹٫۸ زیر آستانه رفت. سه ماه بهبود تدریجی اعتماد مصرف‌کننده در یک ماه پاک شد.

ب) اما سمت عرضه بهتر شد

بهره‌برداری از ظرفیت ‎+۰٫۲ واحد به ۷۴٫۳٪، کالای مصرفی بادوام ‎+۲٫۱ واحد، کالای سرمایه‌ای ‎+۱٫۶ واحد سالانه. انتظار سرمایه‌گذاری دوازده‌ماهه بنگاه‌ها بالا رفت و انتظار سفارش‌های صادراتی تقویت شد. کارخانه برای صادرات کار می‌کند، نه برای بازار داخل.

پ) هزینه بالا می‌رود، قیمت فروش نه

انتظار افزایش هزینه واحد تقویت و انتظار افزایش قیمت فروش تضعیف شد — همان فشار حاشیه سودی که در صورت‌های مالی ۲۰۲۵ دیدیم. انرژی صادراتی ‎+۱۳۰٫۳٪ سالانه و در حال شتاب گرفتن. تنها نکته آرامش‌بخش: انتظار ÜFE دوازده‌ماهه به ۳۰٫۴٪ کاهش یافت.

ت) دلالت‌های عملی برای پرگاس

• معاملات در حال مذاکره را ببندید. سقوط ۱۷٫۶ درصدی شاخص خرید خودرو و افت قصد خرید کالای بادوام، پیش‌نگِر تقاضای خریدهای بزرگ‌اند. بهبود سه‌ماهه فروش مسکن ممکن است در دی و بهمن متوقف شود. انتظار برای «قیمت بهتر» در این فضا پرریسک است.

• اما پروژه‌های جدید را متوقف نکنید. انتظار سرمایه‌گذاری دوازده‌ماهه بنگاه‌ها بالا رفته و تولید ساخت‌وساز سالانه مثبت شده (بولتن ۱۶ اکتبر). تقاضای تجاری و زیرساختی مسیر متفاوتی از تقاضای خانوار دارد.

• انرژی را جدا کنید. با رشد ۱۳۰ درصدی سالانه و ۱۵٫۵ درصدی ماهانه، بند تعدیل انرژی باید مستقل از شاخص عمومی تعدیل باشد.

• تجهیزات را حالا بخرید. کالای سرمایه‌ای ۲۰٫۷٪ سالانه — یازده واحد زیر تورم، دومین ماه پیاپی.

• ۳۰٫۴٪ را در قراردادهای یک‌ساله مبنا بگذارید — انتظار رسمی بنگاه‌ها از تورم تولیدکننده در پایان دوازده ماه آینده.

• برای خط مهاجرت: نقشه تقاضا روشن است — آلمان، آمریکا، انگلستان، هلند، کانادا؛ فارغ‌التحصیل دانشگاه خصوصی، رشته فناوری یا مهندسی، ساکن استانبول.

• برای استخدام: نرخ مهاجرت مهندسان ۴٫۸٪ و استانبول بالاترین نرخ کشور — نگه‌داشتن تیم موجود اولویت دارد.

• رصد ماه آینده: آیا اعتماد مصرف‌کننده باز می‌گردد یا این آغاز یک روند است؟ آیا تولید ساخت‌وساز دومین ماه مثبت را ثبت می‌کند؟ آیا شکاف اجاره-قیمت استانبول باقی می‌ماند؟

این سند ترجمه و تحلیل بولتن هفتگی اقتصاد مرکز مطالعات راهبردی اتاق بازرگانی استانبول (İTOSAM) مورخ ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ است. داده‌ها از منابع ذکرشده در بولتن (UNCTAD، TÜİK و TCMB) برگرفته شده‌اند. بخش‌های با عنوان «خوانش»، «نکته»، «هشدار»، «جمع‌بندی» و «دلالت‌ها» تفسیر افزوده‌اند و بخشی از متن اصلی بولتن نیستند. نمودار «انتظارات بنگاه‌ها» نمایشی کیفی از جهت تغییرها در متن بولتن است و عدد منتشرشده نیست؛ رقم شهریور شاخص خرید خودرو از نرخ تغییر −۱۷٫۶ درصدی بازسازی شده و ارقام ۲۰۲۴ مردان و زنان در نمودار مهاجرت برآوردی‌اند. مقایسه‌ها با تورم مصرف‌کننده ۳۱٫۵ درصدی و ارجاع‌ها به داده‌های پیشین بر پایه بولتن‌های ۷ اوت تا ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ انجام شده است. ماه‌ها برای خوانایی با نام‌های فارسی آمده‌اند: مرداد ≈ اوت، شهریور ≈ سپتامبر، مهر ≈ اکتبر.